Câu chuyện về một buổi sáng của "bà Củ Năng" đang được các bạn trẻ chia sẻ trên mạng xã hội khiến nhiều người không khỏi xúc động về tính cách hồn hậu, rất "Sài Gòn" của bà-bán-củ-năng.

Ở chợ Phú Nhuận, một trong những nơi buôn bán sầm uất của Sài Gòn, có một người phụ nữ đã tự thân bươn chải suốt gần cả cuộc đời. Tài sản của bà bây giờ là một cái xe đạp cũ con con, một cái cân đã sáu mươi tuổi, hai trăm ngàn tiền vốn cùng mẹt củ năng. Bà năm nay bảy mươi chín tuổi, không muốn nêu tên, bảo cứ gọi là bà Củ Năng là được.

Bà Củ Năng sinh năm 1936, mồ côi cha mẹ, được bà ngoại nuôi đến năm mười tuổi thì bà ngoại mất. Từ đó bà tự lo cho cuộc sống của mình. Nhỏ thì đi bế em cho nhà người ta, đến khi mười chín tuổi thì bà bán trái cây. Năm 1968 bà ra Nha Trang làm ăn, mà sau bị cháy nhà nên lại quay về Sài Gòn. Sang tuổi sáu mươi, sức khỏe không cho phép bưng bê hàng nặng nữa nên bà chuyển sang bán củ năng. Lý do bà chọn mặt hàng này là vì nó bán được, nhẹ, lại ít vốn. Chỉ cần từ một đến hai trăm ngàn là cứ xoay vòng bán được cả năm, bán hết thì đi lấy hàng. Hôm nào bán ế, hay hàng hư phải đổ bỏ, không có tiền lấy hàng mới thì bà vay bạn bè.

“Sáu giờ hơn mới chạy. Tối không thấy đường.”

Ngày đi lấy hàng, bà Củ Năng dậy từ năm giờ hơn, sửa soạn để đạp xe từ Phú Nhuận lên chợ Cầu Muối. Trong lúc đợi trời sáng, bà ghé vào hàng nước quen từ mấy chục năm nay, uống ly cà phê. Khi mặt trời hắt những tia nắng đầu ngày vào con đường hẵng còn yên ắng, bà Củ Năng bắt đầu hành trình theo một tuyến đường đã đi quen hai chục năm qua.

Bà đạp xe nhanh, từ Phan Đình Phùng qua Hai Bà Trưng, vòng qua Lê Duẩn, ngang qua nhà thờ Đức Bà rồi rẽ sang Nam Kỳ Khởi Nghĩa, vòng qua chợ Bến Thành rẽ sang Trần Hưng Đạo rồi sang Nguyễn Thái Học để vào chợ Cầu Muối. Bà chỉ đi đúng đường này, còn hễ đi đường lạ là bà sẽ bị lạc. Bà kể có lần chạy miết, đến khi nhìn ra thấy Chợ Lớn thì “hết hồn quay đầu lại”, xong cười có vẻ vô cùng khoái chí.

Quá trình lấy hàng của bà diễn ra nhanh chóng. Những người ở đây đã quen với bà suốt mấy chục năm nay.

"Tụi nó thương bà lắm. Nhiều khi còn mua đồ ăn sáng cho bà nữa."

Lấy hàng xong, bà lại đạp xe về nhà để mang đồ đạc ra bày ở góc đầu chợ.

Vừa gọt củ năng, bà vừa nhâm nhi thêm ly cà phê nữa. Bình thường, một ngày bà uống bảy ly từ sáng đến chiều tối, nhưng dạo này chỉ uống năm ly thôi.

“Bà uống ít, nó lấy bà có hai ngàn à.”

Ở khu này, củ năng không phải là loại phổ biến, nhiều người còn nhầm tưởng bà bán ốc hay khoai sọ. Loại củ này lại không để được lâu, trời mà ẩm ướt là sẽ bị hư ngay. Vậy nên mỗi lần bà chỉ lấy năm ký về bán. Bà gọt củ rất kỹ, một ký gọt ra còn chừng 5-7 lạng, có khi còn ít hơn nếu gặp phải hàng bị hư. Nhiều người mua không biết lại chê mắc bà cũng chẳng thanh minh.

“Mua không mua đem về cho lối xóm.”

Chợ hôm ấy vắng, bà đợi mãi tới tận gần trưa thì có người hỏi mua một bịch. Bà hỏi khách có ăn ngay không hay để, để thì có tủ lạnh không. Biết khách chưa dùng ngay nhưng lại không có tủ lạnh, bà không bán nữa, bảo để là nó hư đi. “Thà mình chịu bỏ, có lời thì ăn không lời thì thôi” chứ bà không bán củ hư hay để khách mua về mà không dùng được.

Cuộc đời bà bươn chải một mình bao năm, sống độc lập không phụ thuộc vào ai. Bà bảo nếu đến lúc không đạp xe đi lấy hàng được nữa thì bán vé số. May sao trời thương cho được cái sức khỏe, nên chỉ mong đến lúc nhắm mắt thì đi luôn chứ đừng ốm ra đấy không có ai chăm. Bao năm nay bà đều đặn mỗi ngày dăm cốc cà phê, một hộp cơm ăn hai bữa trưa chiều, tối sang nhà bạn xem ti vi rồi về đi ngủ ở góc phòng nhỏ trong nhà người ta, kiếm tiền từ hai trăm ngàn vốn quay vòng.

“Con người cũng như cái bóng đèn, bữa nay sáng ngày mai tối. Cuộc đời của bà cứ ngày qua ngày, bữa nay không tính bữa mai.”

Bộ ảnh là một trong những dự án của nhóm các bạn trẻ Chuyện của nghề. Câu chuyện của Bà Củ Năng khiến nhiều bạn trẻ không khỏi xúc động. Các bạn đều thuong cho một người giả hằng ngày vẫn phải làm việc để nuôi sống bản thân, tuy nhiên, cũng có nhiều bạn trẻ cảm phục tinh thần rất "Sài Gòn" của bà, thẳng thắn, bộc trực nhưng rất hiền lành.

Qua tìm hiểu, được biết, Bà Củ Năng hay ngồi bán bên góc tiệm nước mía số 125A, Phan Đình Phùng, Phú Nhuận. Bà rất hiền, luôn mỉm cười với mọi người, sắp xếp mọi thứ của mình gọn gàng để không phải làm phiền người khác.

Nếu có dịp đi ngang qua, bạn hãy ghé vào, mua cho bà một bịch củ năng nhé, củ năng của bà trắng ngần, ngọt thơm như nụ cười hiền hậu của bà vậy.

Nguồn: Chuyện của nghề (Ảnh: Giang Phạm, lời: Hồng Vy)

Z.M (tồng hợp)